ទុក្ខំ

Noun pain, suffering (in the standardized formula:

exclamation indicating misery, suffering, etc.

Noun pain, suffering (one of the three properties of existing things or of the phenomenal world: impermanence, suffering, unreality).

ន. ( បា. ; សំ. ទុះខំ “ រី​សេចក្ដី​ទុក្ខ, សេចក្ដី​លំបាក ” ) ពាក្យ​សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​ត្រៃ​លក្ខណ៍ ច្រើន​និយាយ​រួម​ទាំង​ ៣ ​ម៉ាត់​ថា អនិច្ចំ​, ទុក្ខំ, អនត្តា គឺ​សេចក្ដី​មិន​ទៀង ( ព្រោះ​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ជា​ធម្មតា ), ជាទុក្ខ ឬ​នាំ​មកនូវ​ទុក្ខ ( ព្រោះ​មាន​ការ​ព្រួយ​លំបាក​​មិន​ចេះ​អស់​មិន​ចេះ​ហើយ ) , មិន​មែន​ជារបស់​ខ្លួន​ ( ព្រោះ​មិន​ស្ដាប់​បង្គាប់, មិន​លុះ​ក្នុង​អំណាច​​ចិត្ត ឬ​ព្រោះ​មិន​មាន​ខ្លឹម​សារ​ ) ។ ប្រើ​ជា​ឧទាន​វាចា ពាក្យ​បន្លឺ ដោយ​សេចក្ដី​ព្រួយ​ខ្លាំង​ ឬ​ដោយ​សេចក្ដី​សំវេគ​ក៏មាន ឱ ទុក្ខំ ! “ ឱ​សេចក្ដី​ព្រួយ​លំបាក ! ”; ចួន​កាល​ថា អហោ ទុក្ខំ ! “ ឱសេចក្ដី​ទុក្ខ​ព្រួយ ! ”; ឬ​ថា អហោ ទុក្ខំ ទុក្ខំ ! “ ឱ​​ទុក្ខ​ព្រួយណាស់​ហ្ន៎ ” ( ច្រើន​មាន​ប្រើ​តែ​ក្នុង​សាស្ត្រា​ទេស​ន៍ ប្រែរយ​បុរាណ ) ។