ស៊ី

Verb to eat, consume (food or fuel); to guzzle, devour; to corrode (as rust or an acid) (used for animals feeding; with humans it is intimate in urban centers but may be used more generally in rural areas. The following words which translate as `to eat' in English are used in Cambodian: ច្រាស, ច្រាសច្រំ, បុះ, បុះច្រាស, សុល​, អំពះ​ are all vulgar terms conveying the idea of cramming food into the mouth; ឆាន់​ is used for Buddhist monks; ញ៉ាំ is a polite term used for the speaker and for persons younger than or the same age as the speaker; ទទួលទាន is respectful; ទទួលព្រះរាជទាន is used by the king referring to himself; បរិភោគ is used to refer to persons of lower rank than the speaker or by persons of lower rank referring to themselves; ពិសា​ is a polite form used for persons of equal or higher rank; ពិសាក្រយា is used for high officials; ស៊ី is a common neutral or intimate term used especially of animals; សោយ​ is used of royalty; ហូប is a common rural term; it is used for persons of the same age or rank and is somewhat more polite than ស៊ី not used for animals; ហូប was the favored term by the KR; អាស្រ័យ is used of lower ranking or younger persons; more polite than បរិភោគ )

Verb to bite / take hold (of tools, brakes); to engage (of gears)

Verb to take a bribe

Verb to require, demand, take / use up (time)

Verb to extract, derive, acquire, gain; to win (of the dealer in a card game); to take advantage of

Verb to earn (wages); to live / feed (on)

Verb to combine (with), go (with), harmonize (with); (of colors) to match; to suit, fit

Noun color

Verb to make love, have sexual intercourse

Noun shellac

Verb to eat (for animals; familiar or vulgar when referring to humans)

Verb (figuratively]) to take (a bribe), to receive (a wage), to hide (feelings), to take advantage of

១ ព. សា.(កិ.) (ព. សា.) បរិភោគភោជនាហារ ។ និយាយចំពោះអ្នកបរិភោគ, ប្រើតាមថ្នាក់បុគ្គលដូច្នេះគឺ សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ថា សោយ (ខ្មែរបុរាណប្រើ ស្វោយ) ; សម្រាប់បព្វជិតថា ឆាន់; សម្រាប់មន្ត្រីធំថា ពិសាក្រយា; សម្រាប់មន្ត្រីតូចនិងសាធារណជនដែលគួរគោរពថា ពិសា; សម្រាប់សាធារណជនធម្មតាឬជនស្មើគ្នាថា ហូ; ពាក្យកណ្ដាលថា បរិភោគ; សម្រាប់សាធារណជនអ្នកតូចជាង, និយាយគួរសមថា អាស្រ័យ : មើលនាំគ្នាអាស្រ័យបាយទៅ !; ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់សាធារណជនថា ស៊ី (បុរាណថា ឆី) ; ពាក្យលំអុតសម្រាប់កូនតូចថា ញ៉ាំ; ពាក្យសាមញ្ញទ្រគោះមើលងាយថា ច្រាស, ច្រាសច្រំ, បុះ, បុះច្រាស, សុល, អំពះ ។ និយាយចំពោះខ្លួនឯងជាអ្នកបរិភោគ បើនិយាយតាមថ្នាក់ដូច្នេះគឺ ក្នុងទីចំពោះព្រះភក្ត្រក្សត្រិយ៍ថា ទទួលព្រះរាជទាន; ក្នុងទីចំពោះមុខឥស្សរជនក្រៅពីក្សត្រិយ៍ ឬចំពោះមុខសាធារណជន ដែលគួរគោរពថា ទទួលទាន; ចំពោះមុខសាធារណជនយ៉ាងកណ្ដាលថា បរិភោគ; ចំពោះគ្នាស្មើថា អាស្រ័យ ឬថា ស៊ី; ចំណែកខាងបព្វជិតថា ឆាន់ (ដូចជាអ្នកដទៃនិយាយចំពោះមករកខ្លួនដែរ) : អាត្មាឆាន់រួចហើយ; ឥស្សរជននិយាយពីខ្លួនឯងជាអ្នកបរិភោគទៅរកសាធារណជនតូចជាងថាអាស្រ័យ, ឬនិយាយដោយគួរសមថា ទទួលទាន ។ល។ ពាក្យ ស៊ី នេះ ប្រើសំដៅ សេចក្ដីចំពោះ និង សេចក្ដីប្រៀប បានជាអនេក, ដូចជា ស៊ីការប្រាក់ យកការប្រាក់, បានការប្រាក់ជាប្រយោជន៍ ។ ស៊ីកម្រៃ យកកម្រៃ ឬគៃឲ្យបានកម្រៃខ្លះ ។ ស៊ីកម្លាំង ពឹងកម្លាំងគេ ឬរស់ដោយសារគេចិញ្ចឹម : មាតាបិតាស៊ីកម្លាំងបុត្រ (ម. ព. ស៊ីព្រោះលោះកម្លាំងផង) ។ ស៊ីក្នុង ឬ ស៊ីរូង រូងសាច់ចូលទៅក្នុង : ដំបៅស៊ីក្នុង ។ ស៊ីក្រចក ចាប់ត្រង់សាច់ក្បែរក្រចកមើលមិនជា : ស្រែងស៊ីក្រចក ។ ស៊ីក្រោមភ្នែក បំបាត់នៅមុខឬលួចប្រពន្ធគេបានដោយងាយ (ម. ព. វែក ១ ន. ផង) ។ ស៊ីខាវ ជក់ខ្យល់ចំហៀងឬទទឹង : ក្តោងស៊ីខាវ ។ ស៊ីខ្វាត់បំបាត់ពន្ធ កិបឬលួចយកប្រាក់បង់ខ្វាត់ទាំងបំបាត់ប្រាក់ពន្ធដារផង ។ ស៊ីគំនិត ឬ ស៊ីប្រាជ្ញា លួចគំនិតគ្នា, ដេញគំនិតគ្នា, លួចល្បិចគ្នា ។ ស៊ីគ្នា ត្រូវគ្នា, ដូចគ្នា, សមគ្នា; លើសគ្នា : គំនិតស៊ីគ្នា គំនិតត្រូវគ្នា; សំឡេងមិនស៊ីគ្នា សំឡេងមិនត្រូវគ្នា; ចំណេះមិនស៊ីគ្នាទេ ចំណេះមិនលើសគ្នាទេ ។ ស៊ីចាយ ចាយវាយស៊ីផឹកតាមតែប្រទះ ។ ស៊ីចុក (ព. សា.) ស៊ីស្លាចុកថ្នាំ; ចិញ្ចឹមជីវិតតាមប្រក្រតី ។ ស៊ីចុកបុកទំពា (ព. សា.) ស៊ីចាយអស់គង់ជាមួយគ្នា, អត់ឃ្លានមានស៊ីជាមួយគ្នា ។ ស៊ីចំណេញ យកចំណេញ ។ ស៊ីជី ចាប់យកជាតិជី, ស្រូបយកជាតិជី : ដីស៊ីជី ។ ស៊ីជើង កាត់សាច់ចង្វែកម្រាមជើង : ទឹកស៊ីជើង ។ ស៊ីជំនោរ ឬស៊ីបញ្ជោរ ឡើងបញ្ចោរ: មនុស្សស៊ីជំនោរ ។ ស៊ីជម្រៅ ឬ ស៊ីទឹកជ្រៅ ដែលមានបាតជ្រៅ (ចំពោះតែនាវា) : ទូកស៊ីជម្រៅ (ព. ផ្ទ. ស៊ីរាក់ ឬ ស៊ីទឹករាក់) ។ ស៊ីឈ្នួល ធ្វើការយកឈ្នួល, ទទួលជួលឲ្យគេ ។ ស៊ីតូច ចាយវាយតូចឬស៊ីម្ហូបតិចមុខ (ព. ផ្ទ. ស៊ីធំ) ។ ស៊ីថោក យកតម្លៃថោក, យកថ្លៃតិច (ព. ផ្ទ. ស៊ីថ្លៃ) ។ ស៊ីថ្លៃ យកថ្លៃច្រើន (ព. ផ្ទ. ស៊ីថោក) ។ ស៊ីទម្លាក់ ឬ ស៊ីយាងយាវ និយាយពីទូកងមាឌរឹង បានតែអុំទម្លាក់ច្រវាឲ្យយាងយាវមួយៗទើបលឿន : ទូកនេះស៊ីទម្លាក់ អុំសាប់មិនលឿនទេ (ព. ផ្ទ. ស៊ីសាប់) ។ ស៊ីធំ ស៊ីម្ហូបច្រើនមុខឬចាយវាយធំ (ព. ផ្ទ. ស៊ីតូច) ។ ស៊ីនុយ ត្របាក់នុយ, លេបនុយ ។ ព. ប្រ. ស៊ីសំណូក ។ ស៊ីនៅមុខ បំបាត់យកនៅមុខ ឬលួចនៅមុខ ។ ស៊ីប្រាក់ ឬ ស៊ីប្រាក់កាស បំបាត់ប្រាក់ (មានបំបាត់បា្រក់រាជការជាដើម) ឬ យកប្រាក់សំណូក ។ ស៊ីប្រាក់ខែ បានប្រាក់ដែលត្រូវបើកតាមកំណត់ពេញរៀងរាល់ខែ (មាសិក) ។ ស៊ីប្រាក់ថ្លៃ បានប្រាក់ដែលត្រូវបើកតាមកំណត់ត្រឹមតែថ្លៃដែលធ្វើការ (ទិនិក) ។ ស៊ីប្រាក់រ៉ឺត្រែត, ស៊ីរ៉ឺត្រែត ឬ ស៊ីប្រាក់កម្រៃ បានប្រាក់ដែលខ្លួនអ្នករាជការចាស់ត្រូវបានរៀងរាល់ខែ (ដោយមិនបាច់ធ្វើរាជការ គឺចូលនិវត្តន៍) ។ ស៊ីប្រេង បង្អស់ប្រេង, ចុះប្រេង : រថយន្តអ្នក ស៊ីប្រេងតិចជាងរបស់ខ្ញុំ ។ ស៊ីផឹក ស៊ីផងផឹកស្រាផង ។ ស៊ីផេះ ! ឬ ស៊ីតែផេះ ! (ព. សា.) គ្មានអ្វីស៊ី (ម. ព. ផេះ ផង) ។ ស៊ីផ្តាច់ស្រុក យកប្រយោជន៍បានពីស្រុកមួយទាំងមូល ។ ព. ប្រ. លេងឈ្នះកាយយកគ្រាប់ទាំងអស់ពីក្នុងរន្ធមិនឲ្យអ្នកម្ខាងដើរផងបាន (ក្នុងល្បែងបាយខុំ) ។ ស៊ីផ្លែត្នោត ត្រូវគេបញ្ឆោតឬចាញ់បោកគេ ។ ស៊ីផ្អែម ស៊ីចំណីផ្អែម ។ ព. ប្រ. រកបានដោយងាយៗ, មានចំណេញងាយៗ, ងាយបានប្រាក់ ។ ស៊ីពីក្រោយខ្នង យកបានពីក្រោយខ្នង ឬបំបាត់យកបានមិនឲ្យដឹងខ្លួន ។ ស៊ីពីមុខ យកបានពីមុខឬបំបាត់យកពីមុខ ។ ស៊ីព្រោះលោះកម្លាំង មិនធ្វើការនឿយហត់ព្រមទាំងបានសុខស្រួលដោយសារកូនឬកូនសិស្សចិញ្ចឹមរក្សា ។ ស៊ីម៉ង់ ស៊ីក្នុងមួយរន្ធបានតែគ្រាប់មួយម៉ង់ៗ (ក្នុងល្បែងបាយខុំ) ។ ព. ប្រ. គួរនឹងបានច្រើន បែរជាបានតែមួយគត់ឬគួរនឹងបានចំណែកច្រើនទៅជាបានតែមួយចំណែក ។ ស៊ីមិនមុត ធ្វើការមិនកើតឬយកប្រយោជន៍មិនបាន ។ ស៊ីមួយចំហៀងស្រុក បានប្រយោជន៍ពីក្នុងស្រុកចំនួនពាក់កណ្ដាល ។ ព. ប្រ. លេងឈ្នះកាយយកគ្រាប់ពីប៉ែកខាងគេអស់ទាំង ៥ រន្ធ (ក្នុងល្បែងបាយខុំ) ។ ស៊ីមេកូន យកទាំងមេទាំងកូន ឬយកទាំងម្តាយទាំងកូន ។ ព. ប្រ. ស៊ីម្ដងពីររន្ធ (ល្បែងបាយខុំ) ។ ស៊ីរាក់ ឬ ស៊ីទឹករាក់ ដែលមានបាតរាក់ (ចំពោះតែនាវា) : ទូកស៊ីរាក់ (ព. ផ្ទ. ស៊ីជម្រៅ ឬ ស៊ីទឹកជ្រៅ) ។ ស៊ីរះសងខាង ចេះរេបែរលៃលកយកប្រយោជន៍ឲ្យបានពីមនុស្សទាំងពីរខាង ។ ព. ទ. បុ. នាងតីស្មាគាង ស៊ីរះសងខាងមិនឲ្យឃ្នើសចិត្ត និយាយពីអ្នកដែលចេះផ្គាប់ចិត្តមនុស្សទាំងពីរខាង ដែលទាស់អធ្យាស្រ័យគ្នា មិនឲ្យអាក់អន់ចិត្តយកលើខ្លួនផង ឲ្យកើតប្រយោជន៍មកលើខ្លួនផង ដូចជាស្រីម្នាក់ឈ្មោះ តី ដែលមានប្តីពីរចេះផ្គាប់ចិត្តប្តីទាំងពីរនាក់មិនឲ្យអាក់អន់ ។ ស៊ីវេលា អស់វេលា, ខាតវេលា : ការនុះស៊ីវេលាច្រើនណាស់ ។ ស៊ីសាច់ បរិភោគសាច់ ។ ព. ប្រ. ខឹងខ្លាំង, ខឹងខ្លាំងស្ទើរហ៊ានស៊ីសាច់: ខឹងស៊ីសាច់ ។ ស៊ីសាច់ខ្នង (ព. ប្រ.) ស៊ីសំណូក ។ ស៊ីសាប់ និយាយពីទូក-ងមាឌទន់បានតែអុំសាប់ឲ្យញាប់ច្រវាទើបលឿន : ទូកនេះស៊ីសាប់ អុំយាងយាវមិនលឿនទេ (ព. ផ្ទ. ស៊ីទម្លាក់ ឬ ស៊ីយាងយាវ) ។ ស៊ីសោហ៊ុយ ចុះសោហ៊ុយ, ត្រូវចាយប្រាក់តាមការប្រកប : ការនុះមិនស៊ីសោហ៊ុយច្រើនប៉ុន្មានទេ ។ ស៊ីសំ ស៊ីរំអិលគ្នាឯង (និយាយតែពីត្រីរំអិលពួកខ្លះ) : ត្រីឆ្លាំងស៊ីសំ ត្រីឆ្លាំងដែលប្រជុំគ្នាជាពួកជាហ្វូងចចឹកស៊ីតែរំអិលគ្នាឯង ។ ស៊ីសំណូក ទទួលយកប្រាក់ឬរបស់ដែលគេសូក ។ ស៊ីសំណែន ស៊ីភោជនដែលគេសែន ។ ព. ប្រ. ស៊ីសំណូក ។ ស៊ីឡឹប កិបបំបាត់យក ។ ស៊ីអាចម៍ផឹកទឹក (ព. សា.) អកអាចម៍អាភៀនហើយផឹកទឹក រំលេមលេបជាមួយនឹងទឹកទៅ (លេបអាចម៍អាភៀន) ។ល។ ២ ស. (ន.) (សី អ. ថ. ស៊ី៎) ព័ណ៌, សម្បុរ ។ ស៊ីនួន (ស. សីន្វល អ. ថ. ស៊ី៎នួន) សម្បុរ-សលាយលឿងខ្ចីបន្តិចៗ, សម្បុរ-សលឿងខ្ចីប៉ផូរ ។ល។